Terug naar de atlas

Aflevering 4 — Natuur · scène 5

Descartes en Monsieur Grat

1635Leiden

In zijn werkkamer zit filosoof en wetenschapper René Descartes gebogen over zijn bureau. In het flakkerende kaarslicht bestudeert hij een mechanisch uurwerk dat hij net heeft gekocht.

Zijn hond, Monsieur Grat (oftewel Meneer Aai), komt kwispelend binnen. Descartes fleurt op, en terwijl hij het uurwerk in zijn handen draait, kijkt hij nog eens goed naar zijn trouwe viervoeter.

'Kijk nou,' mompelt hij, terwijl hij het uurwerk observeert. 'Tandwielen die in elkaar grijpen, veren die spanning opbouwen.’ Hij neemt zijn hond op schoot. ‘En jij, Monsieur Grat, je spieren, je reflexen - allemaal radertjes in een groter geheel.'

Hij aait de hond over zijn kop. Hij peinst… is dit liefde? Voel jij liefde, Monsieur Grat?

Nee, eigenlijk is hij niet heel anders dan dit uurwerk, denkt Descartes. De klok wijst aan wat de tijd is zonder te begrijpen wat tijd is. Een hond toont affectie zonder te weten wat liefde is.

In wezen - zo besluit Descartes - is een hond niet meer dan een machine, niet meer dan een mechanisme…

De oorspronkelijke podcastafleveringBeluister de aflevering Natuur — hoe ons wereldbeeld de aarde (en het klimaat) ingrijpend veranderde
Compositie van SymfomaanLatro ergo sumDescartes en Monsieur Grat
0:00 / 0:00